Τι είναι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία;

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είναι η πρώτη υπερεθνική εισαγγελική αρχή στην ιστορία της ΕΕ. Έχει εξουσία να διενεργεί ποινικές έρευνες, να ασκεί διώξεις και να παραπέμπει υποθέσεις σε εθνικά δικαστήρια, όταν πρόκειται για:

• απάτη που πλήττει τον προϋπολογισμό της ΕΕ

• διαφθορά και υπεξαίρεση ευρωπαϊκών κονδυλίων

• σοβαρή απάτη στον ΦΠΑ (πάνω από 10 εκατ. € και διασυνοριακή)

Ιδρύθηκε βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 2017/1939 του Συμβουλίου, στο πλαίσιο της ενισχυμένης συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών.

🔹 Γιατί στήθηκε;

Η ανάγκη δημιουργίας της Εισαγγελίας προέκυψε από:

• περιορισμούς του OLAF (Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης), που είχε μόνο διοικητικές αρμοδιότητες.

• χαμηλά ποσοστά δίωξης σε πολλές χώρες για απάτες κατά των ευρωπαϊκών κονδυλίων.

• την ανάγκη για διασυνοριακή δικαστική συνεργασία με ευελιξία και ταχύτητα.

• την αδυναμία των εθνικών αρχών να ερευνούν και να διώκουν υποθέσεις με ευρωπαϊκή διάσταση.

🔹 Ποια κράτη συμμετέχουν;

Η EPPO λειτουργεί με το σύστημα της ενισχυμένης συνεργασίας, καθώς δεν συμμετέχουν όλα τα κράτη-μέλη.

🔸 Συμμετέχουν 22 χώρες (όπως Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Ελλάδα, Γερμανία, Ρουμανία κ.ά.)

🔸 Δεν συμμετέχουν: Ουγγαρία, Πολωνία, Ιρλανδία, Σουηδία και Δανία (έχει opt-out*), αλλά μπορεί να συνεργάζονται.

🔹 Πώς στελεχώνεται;

Η Εισαγγελία έχει πολυεπίπεδη δομή:

1. Αρχιεισαγγελέας (European Chief Prosecutor)

• Είναι η επικεφαλής.

• Πρώτη: Laura Codruța Kövesi (Ρουμανία), πρώην επικεφαλής της ρουμανικής αντιδιαφθοράς.

2. Συλλογικό Σώμα – Κολέγιο Εισαγγελέων

• Αποτελείται από έναν εισαγγελέα από κάθε συμμετέχον κράτος-μέλος (22 συνολικά).

• Συναποφασίζει πολιτικές και εξετάζει σημαντικές υποθέσεις.

3. Μόνιμοι Επιτροπές (Permanent Chambers)

• Διαχειρίζονται υποθέσεις και αποφασίζουν αν θα ασκηθεί δίωξη ή αν θα αρχειοθετηθεί η υπόθεση.

4. Ευρωπαίοι Εισαγγελείς (European Prosecutors)

• Ένας από κάθε χώρα, εδρεύουν στο Λουξεμβούργο.

5. Αντιπρόσωποι Εισαγγελείς (European Delegated Prosecutors – EDPs)

• Τοπικοί εισαγγελείς που παραμένουν στη χώρα τους, αλλά εργάζονται για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

• Είναι αρκετές δεκάδες ανάλογα με το μέγεθος και τις ανάγκες κάθε κράτους (στην Ελλάδα είναι 6).

🔹 Πώς λειτουργεί;

Η EPPO:

1. Λαμβάνει καταγγελίες ή πληροφορίες από OLAF, Eurojust, Europol ή κράτη-μέλη.

2. Ορίζει τον αρμόδιο Αντιπρόσωπο Εισαγγελέα στη χώρα όπου έγινε το έγκλημα.

3. Ο εισαγγελέας διενεργεί έρευνα με τα εθνικά μέσα αλλά με εντολή της EPPO.

4. Η Μόνιμη Επιτροπή εγκρίνει σημαντικές ενέργειες, π.χ. δίωξη, δήμευση, αρχειοθέτηση.

5. Η υπόθεση δικάζεται από εθνικά δικαστήρια, αλλά υπό την ευθύνη της EPPO.

🔹 Παραδείγματα υποθέσεων

Η EPPO έχει ερευνήσει:

• Απάτες με αγροτικά κονδύλια σε Ελλάδα, Ιταλία, Βουλγαρία.

• Διασυνοριακές απάτες στον ΦΠΑ, με χρήση εταιρειών-φαντασμάτων.

• Κακοδιαχείριση COVID-κονδυλίων, π.χ. προμήθειες προστατευτικού υλικού.

🔹 Έδρα

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει την έδρα της στο Λουξεμβούργο.

🔹 Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά

• Είναι ανεξάρτητη από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ (Επιτροπή, Συμβούλιο, Κοινοβούλιο).

• Λογοδοτεί μόνο με ετήσιες εκθέσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

• Συνδυάζει εθνικές και ευρωπαϊκές αρμοδιότητες για πρώτη φορά στην ιστορία της Ένωσης.

Τι είναι το opt-out 

Το opt-out (απoχώρηση ή εξαίρεση) είναι ένας μηχανισμός εξαίρεσης που επιτρέπει σε ένα κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης να μην συμμετάσχει σε συγκεκριμένες πολιτικές ή θεσμούς της ΕΕ, παρόλο που έχουν εγκριθεί από την πλειοψηφία των άλλων κρατών.

🔹 Τι σημαίνει πρακτικά;

Ένα κράτος με opt-out:

• δεν δεσμεύεται από έναν ευρωπαϊκό κανονισμό ή οδηγία,

• δεν συμμετέχει σε ορισμένα θεσμικά όργανα ή πρωτοβουλίες της ΕΕ,

• δεν εφαρμόζει στην εσωτερική του έννομη τάξη το σχετικό μέρος του ευρωπαϊκού δικαίου.

🔹 Παραδείγματα:

1. Δανία:

   • Έχει opt-out από την κοινή πολιτική άμυνας, τη δικαστική συνεργασία και το ευρώ.

   • Έτσι, δεν συμμετέχει στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO).

2. Ιρλανδία:

   • Έχει μερικά opt-outs στον τομέα της δικαιοσύνης και εσωτερικών υποθέσεων, αλλά διατηρεί τη δυνατότητα συμμετοχής κατά περίπτωση.

3. Ηνωμένο Βασίλειο (πριν το Brexit):

   • Είχε πολλά opt-outs: στο ευρώ, στη Σένγκεν, στην Κοινή Πολιτική Ασύλου κ.ά.

🔹 Γιατί υπάρχουν τα opt-outs;

Εισήχθησαν για να:

• επιτρέψουν ευελιξία στα κράτη-μέλη με διαφορετικές πολιτικές ή συνταγματικές ευαισθησίες,

• διευκολύνουν συμβιβασμούς σε δύσκολες διαπραγματεύσεις,

• αποφευχθεί η παρεμπόδιση της ολοκλήρωσης από λίγους αρνητές.

🔹 Σχέση με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία

Η Δανία και Ιρλανδία έχουν επιλέξει opt-out από τη δικαστική συνεργασία, και επομένως δεν συμμετέχουν στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO). Μπορούν όμως να συνεργάζονται μέσω διμερών ή διεθνών συμφωνιών με την EPPO.