Η Ελλάδα σε έναν μεταβατικό κόσμο: Προκλήσεις και η ανάγκη για εθνική στρατηγική

Ο κόσμος βρίσκεται σε μια περίοδο κοσμογονικών αλλαγών, με το διεθνές σύστημα να μεταλλάσσεται ριζικά και τη γεωπολιτική σκακιέρα να αναδιαμορφώνεται. Μέσα σε αυτό το εξαιρετικά ρευστό και ασαφές περιβάλλον, η Ελλάδα αντιμετωπίζει αυξανόμενες προκλήσεις, ιδίως από την Τουρκία, και καλείται να επαναπροσδιορίσει τη στρατηγική της για να αποφύγει μια «εθνική καταστροφή ή εθνική ταπείνωση».

Η ολοκληρωμένη εικόνα των σύνθετων γεωπολιτικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Ελλάδα και της επιτακτικής ανάγκης για την ανάπτυξη μιας εθνικής, ευέλικτης και οικονομικά αποδοτικής στρατηγικής, όπως αναλύεται στις πηγές μας.

Οι πηγές υπογραμμίζουν ότι βρισκόμαστε σε μια εξαιρετικά ρευστή ιστορική περίοδο, όπου το διεθνές σύστημα μεταλλάσσεται ριζικά και η Τουρκία αναδύεται ως ευρασιατική δύναμη, με άμεσες και αυξανόμενες απειλές για την Ελλάδα. Η ανάγκη για επαναπροσδιορισμό της σχέσης με τις στρατιωτικές τεχνολογίες και η επένδυση στο ελληνικό "μυαλό" ως κατεξοχήν όπλο, είναι κεντρικής σημασίας για να αποφευχθεί μια «εθνική καταστροφή ή εθνική ταπείνωση».

Η Μετατόπιση της Παγκόσμιας Ισχύος και η Ανατολική Μεσόγειος

Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε μια μεγάλη μετάλλαξη της γεωπολιτικής τους στρατηγικής, έχοντας εγκλωβιστεί για 16 χρόνια στον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας», γεγονός που καθυστέρησε την ανάπτυξη της στρατιωτικής τους βιομηχανίας υψηλής τεχνολογίας. Πλέον, η στρατηγική τους στρέφεται στην αντιπαράθεση με την αναγεννημένη Ρωσία και κυρίως με την Κίνα. Παρά τις σημαντικές διευκολύνσεις που έχει προσφέρει η Ελλάδα (όπως η αναβάθμιση Αλεξανδρούπολης και Σούδας), οι ΗΠΑ συνεχίζουν να θεωρούν την Τουρκία ως την πρωταρχική χώρα στην περιοχή. Αυτή η επένδυση της Ελλάδας στον αμερικανικό παράγοντα, χωρίς παράλληλη διεκδίκηση των ελληνικών συμφερόντων, παρομοιάζεται με το χτίσιμο ενός ακριβού ουρανοξύστη χωρίς θεμέλια.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η τήξη των αρκτικών πάγων και η κινεζική πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος» (BRI) αλλάζουν τη γεωγραφία του πλανήτη. Η BRI, ένα κοσμογονικό σχέδιο υποδομών, αποσκοπεί στη σύνδεση της Ευρώπης με την Ασία, παρακάμπτοντας τις ανοιχτές ωκεάνιες εκτάσεις που ελέγχονται από τις ΗΠΑ, και καταλήγει στην Ανατολική Μεσόγειο. Επιπλέον, οι αλλαγές στη διεθνή γεωγραφία της ενέργειας, με την άνοδο του σχιστολιθικού φυσικού αερίου, δημιουργούν αποκεντρωμένες ενεργειακές περιφέρειες, μία εκ των οποίων θα εδράζεται στην Ανατολική Μεσόγειο. Για αυτούς τους λόγους, η Ανατολική Μεσόγειος μετατρέπεται σε ένα τεράστιο γεωπολιτικό έπαθλο παγκόσμιας εμβέλειας.

Στο πλαίσιο αυτών των αλλαγών, παρατηρούνται ριζικές αλλαγές στην ίδια την έννοια του διεθνούς δικαίου, ειδικά στο δίκαιο της θάλασσας. Μεγάλες δυνάμεις όπως η Κίνα, η Ρωσία και η Ινδία αμφισβητούν τις παραδοσιακές αντιλήψεις, με την Κίνα να θεωρεί, για παράδειγμα, ολόκληρη τη Νότια Σινική Θάλασσα ως έδαφός της.

Η Τουρκία: Μια Αναδυόμενη Ευρασιατική Δύναμη

Η Τουρκία έχει μεταλλαχθεί από μια χώρα που κοιτούσε προς τη Δύση σε μία που κοιτάει προς ολόκληρη την Ευρασία, επιδιώκοντας να εξελιχθεί σε ευρασιατική δύναμη πρώτης κατηγορίας. Αυτή η γεωπολιτική δυναμική την ωθεί να είναι επιθετική και να επιχειρεί να «κόψει κομμάτια της ελληνικής επικράτειας». Η Τουρκία εφαρμόζει το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», το οποίο, όπως το κινεζικό παράδειγμα, ερμηνεύει το διεθνές δίκαιο με τρόπο που να διεκδικεί απόλυτη κυριαρχία σε θαλάσσιες περιοχές.

Παράλληλα, η Τουρκία προετοιμάζεται για έναν «ολοκληρωτικό και παρατεταμένο πόλεμο με την Ελλάδα». Η αναβάθμιση των F-16, η απόκτηση περίπου 950 πυραύλων αέρος-αέρος μεγάλου βεληνεκούς και άνω των 400 συλλογών βομβών SDB (που αποτελούν κατεξοχήν όπλο για τα F-35), καθώς και η παραγωγή δικών της μη επανδρωμένων μαχητικών (όπως το Kızılelma) και βαλλιστικών πυραύλων, συνιστούν ένα «τρομακτικό οπλοστάσιο». Η Τουρκία αναμένεται να διατηρήσει χαμηλό προφίλ στις παραβάσεις, συνεχίζοντας όμως τον υβριδικό πόλεμο για την αποδόμηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Η παραμονή της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ εξυπηρετεί τα αμερικανικά συμφέροντα, καθώς μπορεί να λειτουργήσει ως «πέμπτη φάλαγγα» ή «άμμος στα γρανάζια» της συμμαχίας.

Η Ανάγκη για Νέα Στρατηγική στην Ελλάδα

Η ελληνική πλευρά κάνει «ακριβώς το ανάποδο» από αυτό που θα έπρεπε για να αλλάξει την πραγματικότητα της αμερικανικής προτεραιότητας στην Τουρκία. Η προσδοκία για εξωτερική βοήθεια από ΗΠΑ, Ρωσία, Ισραήλ ή Ευρωπαϊκή Ένωση σε περίπτωση πολεμικής αναμέτρησης χαρακτηρίζεται ως «εγκληματική αφέλεια» και «στα όρια της κωμωδίας».

Η συζήτηση για την προμήθεια ακριβών οπλικών συστημάτων όπως τα F-35 αναδεικνύει την ανάγκη για ριζική αλλαγή φιλοσοφίας. Τα F-35 θεωρούνται «αμφιλεγόμενο αεροσκάφος με πάρα πολλά προβλήματα» και «πολύ ακριβό όπλο» που λειτουργεί ως «κερασάκι στην τούρτα» χωρίς την απαραίτητη «τούρτα» από κάτω. Η τάση διεθνώς, όπως φάνηκε στην Ουκρανία και το Ισραήλ, είναι η στροφή σε «φθηνές, μαζικές λύσεις νέου τύπου» που επιτρέπουν παρατεταμένη προβολή ισχύος και αντοχή στη σύγκρουση.

Το βασικό όπλο του F-35 για βομβαρδισμό, οι έξυπνες βόμβες SDB (GBU-39), μπορούν να χρησιμοποιηθούν και με πυροβολικό, όπως κάνουν οι Ουκρανοί με ρουκέτες M26 από συστήματα MLRS (που διαθέτει η Ελλάδα). Αυτό αναδεικνύει την ανάγκη να εστιάσουμε σε «αποτελέσματα» και όχι σε «πλατφόρμες», δηλαδή πώς να προκαλέσουμε την ίδια ζημιά στον αντίπαλο με το ελάχιστο κόστος και πώς με το ίδιο κόστος να επιτύχουμε τη μέγιστη καταστροφή.

Η Ελλάδα πρέπει να εκμεταλλευτεί τις νέες τεχνολογίες της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης, όπως βελτιωμένους αλγόριθμους, φθηνούς αισθητήρες και ρομποτικά συστήματα. Αυτό σημαίνει ανάπτυξη εγχώριων, «χαμηλής τεχνολογίας αλλά high concept» οπλικών συστημάτων, όπως έκαναν οι Χούθι ή οι Τίγρεις αντάρτες της Σρι Λάνκα, και αξιοποίηση υπαρχόντων οπλικών συστημάτων με φθηνές, εμπορικά διαθέσιμες τεχνολογίες.

Ενώ στο παρελθόν η Ελλάδα ήταν η μεγαλύτερη ανοιχτή αγορά οπλικού υλικού στον κόσμο, αυτές οι εποχές έχουν περάσει. Η ελληνική πολεμική βιομηχανία είναι «μηδέν», έχοντας καταστραφεί από το 1974. Ωστόσο, η χώρα διαθέτει επιστημονικό και τεχνικό δυναμικό που μπορεί να αποτελέσει «εφαλτήριο ανάπτυξης εθνικής στρατιωτικής ισχύος». Η στρατιωτική ισχύς είναι σχετικό μέγεθος και πρέπει να προσαρμόζεται στα γεωγραφικά δεδομένα του Αιγαίου, το οποίο είναι μια υβριδική χερσαία, θαλάσσια και αεροπορική δομή.

Τέλος, η γεωπολιτική ανάλυση πρέπει να λαμβάνει υπόψη τον πολιτισμό και την εθνική ταυτότητα. Η προώθηση ενός αφηγήματος που αρνείται τις λειτουργίες των φύλων και τις συλλογικές ταυτότητες (έθνος, λαός, οικογένεια) οδηγεί σε «απόλυτο μηδενισμό» και υπονομεύει τη λειτουργία της κοινωνίας και την έννοια της άμυνας. Η μεγαλύτερη επένδυση πρέπει να γίνει στο «μυαλό» μας, το οποίο είναι το «κατεξοχήν όπλο των Ελλήνων στην ιστορία μας».

Συνοψίζοντας, η Ελλάδα οφείλει να επαναπροσδιορίσει τη σχέση της με τις στρατιωτικές τεχνολογίες, να αναπτύξει μια εγχώρια, ευέλικτη και οικονομικά αποδοτική στρατηγική, και να ενισχύσει το εθνικό της φρόνημα, ώστε να μπορέσει να αντιμετωπίσει τις τεράστιες προκλήσεις που αναδύονται στον μεταβατικό αυτό κόσμο.

🌍 Τι λένε οι πρόσφατες γεωπολιτικές αναλύσεις

• Η Ανατολική Μεσόγειος έχει επανέλθει στο επίκεντρο των παγκόσμιων εξελίξεων, λόγω ενεργειακών ανταγωνισμών και της υποχώρησης της αμερικανικής επιρροής.

• Η Τουρκία αναδεικνύεται σε ρυθμιστή της περιοχής, με στρατηγικές συμμαχίες και ενεργή διπλωματία, ενώ η Ελλάδα εμφανίζεται να έχει αποσυρθεί από κρίσιμες πρωτοβουλίες.

• Η Ελλάδα χρειάζεται στρατηγική βούληση, όχι απλώς συμμετοχή σε περιφερειακά σχήματα χωρίς ουσία.

Ακούστε εδώ περισσότερα

Εδώ, διαβάστε περισσότερα παραπλήσια θέματα