Η Αθήνα ξεκαθαρίζει την προώθηση του υποθαλάσσιου καλωδίου, η Λευκωσία καλείται να ξεμπλοκάρει το έργο

Το έργο του υποθαλάσσιου καλωδίου, το οποίο έχει χαρακτηριστεί στρατηγικής σημασίας για τον ελληνισμό, προχωρά, με την Αθήνα να ξεκαθαρίζει τη στήριξή της και την Κύπρο να καλείται να εκπληρώσει τις δεσμεύσεις της. Ο Άγγελος Συρίγος, καθηγητής διεθνών σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας, τόνισε την ανάγκη για άμεσες ενέργειες.

Τρέχουσα Κατάσταση και Χρονοδιάγραμμα Έχει συναφθεί συμβόλαιο μεταξύ του ΑΔΜΗΕ, της εταιρείας που υλοποιεί το έργο, και της γαλλικής εταιρείας Nexans, η οποία έχει αναλάβει την κατασκευή. Ήδη έχουν δοθεί χρήματα από τον ΑΔΜΗΕ στη Nexans, και το καλώδιο κατασκευάζεται σε ιαπωνικό εργοστάσιο. Υπάρχει συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου από τον Σεπτέμβριο του 2024, που επιβεβαιώθηκε τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους, σύμφωνα με την οποία η Κύπρος θα καταβάλει συγκεκριμένα χρηματικά ποσά σε συγκεκριμένες χρονικές στιγμές. Ειδικότερα, η Κυπριακή Δημοκρατία πρέπει να καταβάλει 25 εκατομμύρια ευρώ στον ΑΔΜΗΕ τον Ιανουάριο του 2025. Σύμφωνα με τις χρονολογίες, μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους πρέπει να ολοκληρωθούν οι έρευνες βυθού, ενώ από την αρχή του επόμενου έτους αναμένεται να ξεκινήσει η τοποθέτηση του καλωδίου.

Προκλήσεις και Εμπόδια Το έργο αντιμετωπίζει δύο βασικά προβλήματα:

1. Στη Λευκωσία: Υπάρχουν τοπικά συμφέροντα που δεν επιθυμούν το έργο, καθώς θα χάσουν επενδύσεις ή το ακριβό ρεύμα που πωλούν επί του παρόντος. Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης πρέπει να ξεπεράσει αυτά τα εσωτερικά επιχειρηματικά προβλήματα.
2. Στην Αθήνα: Μετά το περιστατικό της Κάσου, υπήρξε καθυστέρηση στην ολοκλήρωση των βυθομετρικών ερευνών, κάτι που χρησιμοποιήθηκε ως κάλυψη από όσους δεν ήθελαν το έργο να προχωρήσει. Αυτό δημιούργησε την εντύπωση ότι το έργο εγκαταλειπόταν. Ωστόσο, πρόσφατες δηλώσεις του πρωθυπουργού στις 4 Μαρτίου 2025 και του υπουργού Εξωτερικών καθιστούν σαφές ότι το καλώδιο θα προχωρήσει.

Γεωπολιτικός Κίνδυνος: Η Τουρκική Απειλή Ο γεωπολιτικός κίνδυνος για το έργο είναι η Τουρκία. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι αντίδρασης από την πλευρά της Τουρκίας: διπλωματικές διαμαρτυρίες, στενή παρακολούθηση του πλοίου πόντισης του καλωδίου, ή, λιγότερο πιθανό, προσπάθεια αναχαίτισης με πολεμικά μέσα. Ο κύριος Συρίγος εκτιμά ότι η Τουρκία δεν θα προχωρήσει σε ενέργειες που θα δικαιολογούσαν τη χρήση βίας, καθώς δεν επιθυμεί να εμφανιστεί ως η πρώτη που δρα στο πεδίο. Πιθανότερο είναι να ακολουθήσει μια τακτική στενής παρακολούθησης, όπως έκανε η Ελλάδα με το Oruc Reis το 2020.

Στήριξη και Συμμαχίες Το έργο απολαμβάνει ευθυγράμμιση συμφερόντων από πολλούς παράγοντες:

• Ελλάδα και Κύπρος: Η ελληνική κυβέρνηση έχει δηλώσει σαφώς την προώθηση και προστασία του έργου, ενώ και η Κύπρος έχει επιβεβαιώσει ότι θα υλοποιήσει το μέρος που της αναλογεί.
• Ευρωπαϊκή Ένωση: Χρηματοδοτεί το έργο με 657 εκατομμύρια ευρώ, μέρος των οποίων δίνονται ως δάνειο στην Κύπρο.
• Γαλλία: Η εμπλοκή της γαλλικής εταιρείας Nexans δίνει στη Γαλλία κάθε λόγο να στηρίξει το έργο, καθώς η μη υλοποίησή του θα δημιουργούσε σοβαρά προβλήματα στη γαλλική εταιρεία.
• Ισραήλ: Το καλώδιο συνδέει την Ελλάδα με την Κύπρο και στη συνέχεια με το Ισραήλ, το οποίο το επιθυμεί για δικούς του λόγους.
• Ηνωμένες Πολιτείες: Αναφέρονται επίσης ως χώρες των οποίων οι επιδιώξεις ευθυγραμμίζονται με το έργο.

Η ύπαρξη αυτών των ισχυρών διεθνών εταίρων είναι σημαντική, αν και η Ελλάδα και η Κύπρος θα πρέπει να είναι παρούσες και ενεργές, όχι απλώς να περιμένουν τη βοήθεια των άλλων.

Επόμενα Βήματα Πέρα από το καλώδιο, αναμένονται εξελίξεις και σε άλλα μέτωπα, όπως η διεκδίκηση τεμαχίων νοτίως της Κρήτης από ξένες εταιρείες (όπως η ENI), γεγονός που θα αποτελέσει σημαντική στιγμή στην ελληνοτουρκική διαμάχη σχετικά με το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Αυτές οι εταιρείες στην πράξη θα δείξουν ότι αδιαφορούν για το τουρκολιβυκό μνημόνιο.