Η πίστη δεν είναι θαυμασμός. Είναι πόθος Θεού.- «Η Σκιά του Αγίου ή το Φως του Θεού;»

 1. Η φυσιολογική τιμή προς τους αγίους

Η τιμή προς τους αγίους είναι θεμελιώδης στην ορθόδοξη παράδοση. Οι άγιοι δεν αντικαθιστούν τον Θεό, αλλά θεωρούνται "ζωντανά μέλη" της Εκκλησίας, παραδείγματα αγιότητας και μεσίτες προς τον Χριστό. Η τιμή τους πηγάζει από την εμπιστοσύνη πως ο Θεός ενήργησε μέσα τους.

---

2. Όταν η τιμή γίνεται προσκόλληση

Όταν όμως η πνευματική ζωή ενός ανθρώπου περιστρέφεται υπερβολικά γύρω από έναν συγκεκριμένο άγιο, με τρόπο που φαίνεται να υποσκελίζει:

• Την προσωπική σχέση με τον Χριστό,
• Τη μελέτη της Αγίας Γραφής,
• Τη μυστηριακή ζωή (Θεία Ευχαριστία, Εξομολόγηση),
• Τη διάκριση της συνολικής παράδοσης της Εκκλησίας,

τότε ναι, υπάρχει πνευματικός κίνδυνος. Όχι γιατί φταίει ο ίδιος ο άγιος, αλλά γιατί αλλοιώνεται η ισορροπία της εκκλησιαστικής ζωής. Μπορεί να φτάσει σε μια προσωπολατρία ή σε ένα παραθρησκευτικό φαινόμενο, που αγγίζει τα όρια της αίρεσης αν αποκόπτει το πρόσωπο από την καθολικότητα της πίστης.

---

3. Σύγχρονοι άγιοι και «μόδα» αγιολατρίας

Σε κάποιες περιοχές (και τα ΚΔ ίσως να είναι ένα τέτοιο παράδειγμα), υπάρχει μια έντονη προβολή κάποιων σύγχρονων αγίων, σχεδόν με τρόπο που θυμίζει πνευματικό fan club.
Αυτό μπορεί να συνδέεται:

• με την ανάγκη οι άνθρωποι να νιώσουν οικειότητα με έναν σύγχρονο, «προσιτό» άγιο,
• με μαρτυρίες θαυμάτων και θεραπευτικών εμπειριών που κάνουν το πρόσωπο να μοιάζει «θαυματουργικό αντικείμενο»,
• με ένα γενικότερο πνευματικό αναλφαβητισμό, όπου λείπει η εμβάθυνση στη θεολογία και μένει η «συναισθηματική» προσκόλληση.

---

4. Η Εκκλησία δεν προτείνει μονομέρεια

Η ορθόδοξη πίστη είναι καθολική και πολυφωνική: ολόκληρη η Αγία Γραφή, οι Πατέρες, οι λειτουργίες, η ασκητική ζωή, η κοινότητα, όλοι οι άγιοι, όλα είναι ένα σώμα.
Μια προσήλωση μόνο σε έναν άγιο, αποκομμένη από το υπόλοιπο σώμα, δεν εκφράζει την καθολικότητα της Εκκλησίας, ακόμα κι αν ο άγιος αυτός είναι αποδεδειγμένα μεγάλος.

---

5. Τι μπορεί να γίνει;

Η λύση δεν είναι η καταγγελία, αλλά η διάκριση και ο διάλογος:

• Με ήπιο τρόπο, μπορεί κανείς να βοηθήσει τους φίλους του να στραφούν περισσότερο στη μελέτη της Γραφής, στην κοινωνική διακονία, στην πνευματική καθοδήγηση από έμπειρους κληρικούς.
• Να υπομνησθεί ότι ο Χριστός είναι το κέντρο – οι άγιοι είναι δρόμοι προς Αυτόν, όχι τέρματα της διαδρομής.

«Η Σκιά του Αγίου ή το Φως του Θεού;»

Υπάρχουν εποχές που η καρδιά των ανθρώπων αγκιστρώνεται σε έναν άγιο. Ίσως γιατί μοιάζει κοντινός, πρόσφατος, με ανθρώπινο πρόσωπο και φωνή γνώριμη. Ίσως γιατί γύρω του πλέκονται λόγια και διηγήσεις που γεννούν θαυμασμό και προσδοκία.

Μα η πίστη δεν είναι θαυμασμός. Δεν είναι στήριγμα σε πρόσωπα που, όσο αγιασμένα κι αν είναι, δεν παύουν να είναι άνθρωποι. Η πίστη είναι πορεία προς το Πρόσωπο, το Μοναδικό. Προς τον Χριστό.

Η Εκκλησία δεν μας δόθηκε για να κάνουμε πνευματικές λέσχες, με προτίμηση στον έναν ή τον άλλον άγιο. Οι άγιοι είναι παραθυράκια στο άπειρο φως· δεν είναι το φως.

Αν αφεθούμε να στρέφουμε όλη την προσευχή μας, την αναμονή και την ελπίδα σε έναν και μόνο άγιο, τότε ακούσια τον βαραίνουμε με κάτι που δεν του ανήκει: τη θέση του Θεού. Και τότε, μπορεί να φτάσουμε πιο κοντά στην ειδωλολατρία παρά στην πίστη.

Οι άγιοι, όπως οι αστέρες, δείχνουν τον δρόμο· δεν είναι ο δρόμος.

Ας προσέξουμε να μην μείνουμε σκυμμένοι στη σκιά του αγίου, και χάσουμε το Φως που τον φώτισε.

Ας κρατήσουμε ανοιχτή τη Βίβλο, την καρδιά, τη σιωπή. Ας αφήσουμε τους λόγους των Πατέρων να ξυπνήσουν μέσα μας την αναζήτηση του Θεού – όχι ενός θαυματοποιού.

Ο Θεός δεν κατοικεί σε φωτογραφίες, φυλαχτά και προσκολλήσεις. Κατοικεί στην ταπείνωση, στην προσευχή, στην ελευθερία.

Κι ίσως τότε να δούμε –όχι έναν άγιο μόνο– αλλά το θαύμα του Θεού μέσα σε όλους.

Μια σκέψη για τους αγίους και το Φως...

Κάποιες φορές, βλέπω ανθρώπους να προσκολλώνται υπερβολικά σ’ έναν άγιο. Να περιστρέφεται γύρω του όλη η πνευματική τους ζωή. Να ξεχνούν ότι ο άγιος δεν είναι ο Θεός. Είναι δρόμος, όχι προορισμός.

Η Εκκλησία έχει αναδείξει πλήθος αγίων, αλλά πάνω απ’ όλα, μας καλεί σε προσωπική σχέση με τον Χριστό. Μέσα από τη Γραφή, την προσευχή, τη σιωπή, τα Μυστήρια, τους Πατέρες.

Αν ο άγιος μάς οδηγεί πιο κοντά στο Φως, τότε καλά.
Αν όμως γίνεται σκιά που μας κρατάει στάσιμους, τότε έχουμε χάσει τον δρόμο.

Η πίστη δεν είναι θαυμασμός. Είναι πόθος Θεού.