Όταν η νομοθεσία εξυπηρετεί συντεχνίες και όχι την υγεία του πολίτη 

Εισαγωγή

Ζούμε σε μια εποχή όπου η επιστήμη της υγείας έχει εξελιχθεί σημαντικά. Μαζί της όμως εξελίσσονται και οι μηχανισμοί αποκλεισμού, οι οποίοι επιδιώκουν να περιχαρακώσουν το ποιος έχει το «δικαίωμα» να παρέχει φροντίδα, ακόμα και όταν η ίδια η επιστήμη αναγνωρίζει την αξία εναλλακτικών και συμπληρωματικών πρακτικών. Πρόσφατα παραδείγματα τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ελλάδα δείχνουν πως το κέντρο βάρους τείνει επικίνδυνα να μετατοπιστεί από το συμφέρον του ασθενούς προς τα συντεχνιακά συμφέροντα οργανωμένων ομάδων.

 

Τι συμβαίνει στις ΗΠΑ;

Παρά τη φημολογία περί απαγόρευσης της χειροπρακτικής ή των διατροφικών συμβουλών από μη γιατρούς, δεν υφίσταται ενιαία ομοσπονδιακή απαγόρευση. Η αλήθεια είναι πιο σύνθετη:

1. Καθεστώς ανά Πολιτεία: Κάθε Πολιτεία ρυθμίζει χωριστά το δικαίωμα παροχής διατροφικών συμβουλών και την αναγνώριση τίτλων όπως “Nutritionist” ή “Dietitian”. Σε κάποιες Πολιτείες απαιτείται ειδική άδεια για να μπορεί κάποιος να δίνει διατροφικές οδηγίες με θεραπευτικό χαρακτήρα.

2. Χειροπρακτική: Η χειροπρακτική αναγνωρίζεται ως επάγγελμα σε όλες σχεδόν τις Πολιτείες των ΗΠΑ. Οι χειροπράκτες μπορούν να παρέχουν υπηρεσίες για μυοσκελετικά προβλήματα, και σε πολλές περιπτώσεις επιτρέπεται η παροχή διατροφικών συμβουλών ή συμπληρωμάτων ως μέρος της συνολικής πρακτικής τους. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν οι επαγγελματίες αγγίζουν περιοχές που η Πολιτεία θεωρεί αποκλειστικό πεδίο των γιατρών.

3. Περιορισμός μέσω τίτλων: Αυτό που βλέπουμε δεν είναι μια απαγόρευση της πρακτικής, αλλά περιορισμός του τίτλου. Δηλαδή, απαγορεύεται σε κάποιον να αυτοαποκαλείται "διαιτολόγος" αν δεν έχει πιστοποίηση και άδεια από την αρμόδια αρχή. Δεν απαγορεύεται να δίνει γενικές συμβουλές για υγιεινή διατροφή, εκτός αν παραβιάζει το ιατρικό απόρρητο ή προτείνει θεραπεία χωρίς άδεια.

Η περίπτωση της Ελλάδας: Μοναδική παγκόσμια ιδιορρυθμία;

Η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα στην ΕΕ που διαθέτει θεσμοθετημένο διπλό τίτλο: «Διαιτολόγος-Διατροφολόγος». Σε καμία άλλη χώρα της Ένωσης δεν απαντάται αυτός ο συγκερασμός, που προέκυψε όχι από επιστημονική ανάγκη, αλλά από την πίεση των επαγγελματικών συλλόγων να αποκλείσουν άλλους επαγγελματίες από την αγορά.

• Διαιτολόγοι σε άλλες χώρες: Πρόκειται για επαγγελματίες που εργάζονται κυρίως σε νοσοκομεία ή κλινικές, παρέχοντας διατροφοθεραπεία υπό ιατρική εποπτεία.

• Διατροφολόγοι: Συχνά είναι επαγγελματίες με ευρύτερη γνώση στη διατροφή, χωρίς πάντα να έχουν κλινική εξειδίκευση.

Στην Ελλάδα, ωστόσο, η συντεχνιακή πίεση οδήγησε σε πλήρη συσχέτιση των δύο, με αποτέλεσμα:

• να μην αναγνωρίζονται άλλοι τίτλοι σπουδών από το εξωτερικό,

• να εμποδίζεται η νόμιμη άσκηση επαγγέλματος από φυσιοπαθητικούς ή διατροφολόγους,

• να τιμωρείται η ελευθερία έκφρασης μέσω... ποινικών διώξεων για «αντιποίηση επαγγέλματος».

Το παράδοξο της φυσιοπαθητικής

Η φυσιοπαθητική, ή αλλιώς naturopathy, αποτελεί ένα ολοκληρωμένο θεραπευτικό σύστημα, αναγνωρισμένο από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Ενσωματώνει μεθόδους διατροφικής ρύθμισης, φυτοθεραπείας, κινησιοθεραπείας και άλλες τεχνικές που χρησιμοποιούνται εδώ και αιώνες.

Και όμως, η Ελλάδα είναι από τις λίγες ευρωπαϊκές χώρες που δεν αναγνωρίζουν κανένα νομικό καθεστώς για τέτοιες πρακτικές:

• δεν υπάρχει άδεια ασκήσεως,

• δεν υπάρχει νομική προστασία του τίτλου,

• δεν επιτρέπεται η ένταξή τους σε καμία επίσημη θεραπευτική προσέγγιση.

Και όλα αυτά ενώ:

• ο ΠΟΥ έχει προτείνει την ένταξη της παραδοσιακής και συμπληρωματικής ιατρικής στα συστήματα υγείας,

• η Ευρωπαϊκή Ένωση επιτρέπει σε κάθε κράτος-μέλος να ρυθμίζει τέτοιες πρακτικές, αλλά και να τις προστατεύει.

Νομοθετικές παρεμβάσεις υπέρ των λίγων, εις βάρος των πολλών

Σε πρόσφατες νομοθετικές τροποποιήσεις στην Ελλάδα:

• ενισχύθηκε ο έλεγχος των επαγγελμάτων υγείας από κρατικούς φορείς που βρίσκονται κάτω από την επιρροή των ισχυρών επαγγελματικών συλλόγων,

• έγιναν αλλαγές που αποτρέπουν ή και απαγορεύουν μη ιατρικούς επαγγελματίες να προτείνουν θεραπείες μέσω διατροφής ή κινησιοθεραπείας,

• εντάθηκαν οι διώξεις κατά προσωπικών trainers, διατροφολόγων, βοτανοθεραπευτών, χειροπρακτικών κ.ά.

Αντί να επιδιωχθεί:

• διαβάθμιση των υπηρεσιών,

• έλεγχος ποιότητας μέσω επιμόρφωσης και αξιολόγησης,

• κατηγοριοποίηση των υπηρεσιών υγείας (κλινικές, ευεξίας, συμπληρωματικές),

προτιμήθηκε η εύκολη λύση του αποκλεισμού.

Συμπέρασμα: Ποιος είναι τελικά ο στόχος;

Είναι φανερό πως δεν έχουμε να κάνουμε με μέτρα που προστατεύουν τον πολίτη από την «αντιποίηση επαγγέλματος», αλλά με ρυθμίσεις που εξυπηρετούν συντεχνίες και εμποδίζουν την ελεύθερη παροχή πληροφορίας και επιλογής υγείας. Όταν ο πολίτης δεν μπορεί να επιλέξει ανάμεσα σε ιατρό, διατροφολόγο, φυσιοπαθητικό ή θεραπευτή άσκησης, τότε το κράτος του αφαιρεί βασικό του δικαίωμα: το δικαίωμα στην ενημέρωση και στην αυτοδιάθεση.

Το Υπουργείο Υγείας και οι επαγγελματικές ενώσεις καλούνται να απαντήσουν:

• Ποιον εξυπηρετεί ο αποκλεισμός των φυσιοπαθητικών ή διατροφολόγων από την παροχή συμβουλών;

• Ποιον εξυπηρετεί η ποινικοποίηση της κετογονικής διατροφής ως «ιατρική πράξη»;

• Ποιον εξυπηρετεί η αφαίρεση του δικαιώματος από τους πολίτες να λαμβάνουν εναλλακτικές γνώμες για την υγεία τους;

Επόμενα βήματα

• Επανεξέταση της σχετικής νομοθεσίας από διατομεακή επιτροπή με συμμετοχή όλων των επιστημονικών και κοινωνικών φορέων.

• Θέσπιση διαβαθμίσεων επαγγελμάτων υγείας με σαφή διαχωρισμό αρμοδιοτήτων.

• Εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας με τις ευρωπαϊκές οδηγίες και το πλαίσιο του ΠΟΥ.

Η υγεία δεν μπορεί να είναι προνόμιο μιας κάστας. Οφείλει να είναι ένα δικαίωμα για το οποίο ο κάθε πολίτης θα έχει τη δυνατότητα να επιλέγει – με ελευθερία, υπευθυνότητα και σεβασμό στην ποικιλομορφία της επιστημονικής γνώσης.

📌 Επίλογος – Όταν οι συντεχνίες συμμαχούν με τη βιομηχανία

Ή

🧠 Ποιος πραγματικά αποφασίζει για τη διατροφή μας;

Και να ακολουθεί το κείμενο:

«Ποιος αμφιβάλλει ότι οι συνδικαλιστικοί φορείς ελέγχονται πιο εύκολα από πανίσχυρες βιομηχανίες τροφίμων και φαρμάκων;» 

«Ποιος αμφιβάλλει ότι οι συνδικαλιστικοί φορείς ελέγχονται πιο εύκολα από πανίσχυρες βιομηχανίες τροφίμων και φαρμάκων;»

Η αλήθεια είναι… όλο και λιγότεροι αμφιβάλλουν. Δεν πρόκειται για θεωρία συνωμοσίας, αλλά για μια διαπιστωμένη συστημική σχέση συμφερόντων που εντοπίζεται σε πολλές χώρες —και ιδιαίτερα σε «κλειστές» αγορές όπως η ελληνική.

🔍 Τι πραγματικά συμβαίνει:

1. Οι συνδικαλιστικοί φορείς επαγγελμάτων υγείας (π.χ. Ιατρικοί Σύλλογοι, Σύλλογοι Διαιτολόγων) διαθέτουν θεσμικό ρόλο: εισηγούνται πολιτικές, ελέγχουν προγράμματα σπουδών, συμμετέχουν σε νομοπαρασκευαστικές επιτροπές.

   • Ερώτηση: Ποιος ελέγχει εκείνους που ελέγχουν;

2. Οι βιομηχανίες φαρμάκων και τροφίμων έχουν τεράστια δύναμη:

   • Χορηγούν συνέδρια, ερευνητικά προγράμματα, εκπαιδευτικά σεμινάρια.

   • Παρεμβαίνουν σε οδηγίες υγείας μέσω «ανεξάρτητων επιστημόνων» που τυχαίνει να είναι… μέλη διοικητικών συμβουλίων.

   • Προωθούν κανονισμούς «ασφαλείας» που τελικά ευνοούν τη δική τους ερμηνεία της διατροφής (π.χ. ο λιποφοβικός μύθος, ο δαιμονισμός της χοληστερόλης κ.λπ.).

3. Εναλλακτικές προσεγγίσεις (π.χ. κετογονική, carnivore, fasting) απειλούν αυτή τη βιομηχανία:

   • Αν μειώσεις το ψωμί, τα επεξεργασμένα δημητριακά, τα σνακ και τις χαμηλής ποιότητας πρωτεΐνες, απειλείται ο πυρήνας της βιομηχανίας μαζικού φαγητού.\n - Αν μειώσεις την ανάγκη για φάρμακα τύπου στατινών, ινσουλίνης ή αντιφλεγμονωδών, απειλείται ο τζίρος των φαρμακοβιομηχανιών.

🧠 Συμπέρασμα:

Δεν είναι θεωρία ότι τα επαγγέλματα υγείας είναι πιο «εύκολα διαχειρίσιμα» μέσω των συνδικαλιστικών οργάνων τους. Είναι στρατηγική πραγματικότητα. Γιατί εκεί που ο κόσμος φωνάζει για ανεξαρτησία επιστήμης, η δύναμη περνά από… το ταμείο του συνεδρίου, το λογότυπο του χορηγού, και τον συνδικαλιστή που υπογράφει εισηγήσεις.