Το αιώνιο παιχνίδι του ‘Κι άλλοι το έκαναν’

«Το αιώνιο παιχνίδι του ‘Κι άλλοι το έκαναν’ Η τακτική που σώζει τον Μητσοτάκη από την ευθύνη;»

Στην Ελλάδα, μας…βγαίνουν πρωθυπουργοί που ποτέ δεν ξέρουν ολοκληρωτικά, τι γίνεται στα υπουργεία. Ή πραγματικά δεν ξέρουν, άρα ανίκανοι να ελέγχουν την λειτουργία τους και έμμεσα, τις υπό αυτά τα υπουργεία υπηρεσίες, ακόμα και με επιτελικό κράτος Μητσοτάκη, όχι μόνο επί Σημίτη κλπών.

Ή ξέρουν και κάνουν στραβά μάτια μήπως δεν σκάσει το σκάνδαλο, ή αν σκάσει την συνταγή την έχουν έτοιμη: Φταίμε όλοι, άρα κανείς. Και πάλι ακατάλληλοι για πρωθυπουργοί.

Ή τα στήνουν αυτοί σε άριστη συνεργασία με τα υπουργεία, έχοντας έτοιμους τα εξιλαστήρια θύματα και κυριότερα, ποντάρουν στην προστασία από το υπουργικό και βουλευτικό άσυλο. Ειλικρινά αυτό δεν μπορώ να το πιστέψω ότι μπορεί να γίνεται.

Όταν αποκαλύπτεται ένα σκάνδαλο, μια αστοχία ή ένα μεγάλο πρόβλημα που σχετίζεται με την κυβέρνηση ή τον πολιτικό χώρο που υποστηρίζουν, οι Μητσοτακικοί (ή γενικότερα όσοι βρίσκονται στην εξουσία) έχουν μία και μοναδική απάντηση:«Αυτό το σκάνδαλο υπάρχει εδώ και χρόνια. Ξεκίνησε από προηγούμενη κυβέρνηση άλλου κόμματος!»

Αυτή η φράση, που έχει γίνει σχεδόν αυτοματισμός,  λειτουργεί σαν ασπίδα. Μία ασπίδα που σκοπό έχει να:

• Αποπροσανατολίσει τον κόσμο από τα νέα στοιχεία και την παρούσα ευθύνη.

• Ελαχιστοποιήσει τη σοβαρότητα της κατάστασης, σαν να λέει «Μην κάνετε έτσι, δεν είναι κάτι καινούργιο».

• Διχάσει την κοινή γνώμη, στρέφοντας την προσοχή στο παρελθόν και όχι στο παρόν.

• Αθωώσει στην πράξη τους σημερινούς κυβερνώντες, παρότι είναι αυτοί που διαχειρίζονται το ζήτημα τώρα.

• Υπόθεση των Μηχανισμών (παρακολουθήσεις): Όταν ήρθαν στο φως σκάνδαλα υποκλοπών και παρακολουθήσεων, το πρώτο σχόλιο ήταν ότι τέτοια φαινόμενα «έγιναν και παλιά», με προφανή στόχο να ελαχιστοποιήσουν τη δική τους ευθύνη και να αποπροσανατολίσουν τον κόσμο.

• Τα έργα και οι ημέρες με τις επιδοτήσεις ΟΠΕΚΕΠΕ: Κάθε φορά που αποκαλύπτεται ότι στο κόμμα τους φτάνει «δημόσιο χρήμα», η απάντηση δεν είναι να λογοδοτήσουν, αλλά να θυμίσουν «τι γινόταν επί προηγούμενων κυβερνήσεων», σα να είναι αυτό επιχείρημα που τα καθαρίζει όλα.

Γιατί το κάνουν;

Γιατί ξέρουν ότι ο κόσμος κουράζεται να ασχολείται με τη λεπτομέρεια και το παρελθόν είναι εύκολη δικαιολογία για να θολώσουν τα νερά.

Το Φαινόμενο λέγεται Whataboutism

Στα πολιτικά και κοινωνικά κινήματα υπάρχει ένας όρος για αυτή τη μέθοδο: whataboutism.

Είναι το κλασικό «Εσύ τι λες;»,  δηλαδή, αντί να απαντήσεις στην κριτική ή στην κατηγορία, γυρίζεις την κουβέντα σε κάτι άλλο, συνήθως σε λάθη του αντιπάλου.

Παραδείγματα:

• «Ναι, έγινε σκάνδαλο, αλλά εσείς τι κάνατε όταν κυβερνούσατε;»

• «Η διαφθορά υπήρχε πάντα, δεν είστε άμεμπτοι εσείς!»

• «Πριν από εμάς το σύστημα ήταν ακόμα χειρότερο.»

Γιατί είναι επικίνδυνη αυτή η τακτική;

1. Αποφεύγει την ουσία: Δεν δίνει απαντήσεις για το τι γίνεται σήμερα.

2. Συντηρεί την ατιμωρησία: Αν όλοι λένε «Ο άλλος έκανε το ίδιο», κανείς δεν τιμωρείται πραγματικά.

3. Εκμαυλίζει το δημόσιο διάλογο: Αντί για λογοδοσία, έχουμε έναν ατέρμονο γύρο κατηγοριών «τι έκανε ο προηγούμενος».

4. Κουράζει τον κόσμο: Το κοινό κουράζεται να ακούει τις ίδιες δικαιολογίες και αποστασιοποιείται από την πολιτική.

5. Διχάζει αντί να ενώσει: Ο πολιτικός διάλογος μετατρέπεται σε εμφύλιο αντιπαράθεσης.

Τι πραγματικά σημαίνει αυτό;

Ότι, ανεξαρτήτως αν και άλλοι έκαναν λάθη ή ατασθαλίες, η σημερινή κυβέρνηση είναι υπεύθυνη για το τώρα.
Να κρύβεσαι πίσω από παλιές κυβερνήσεις, ενώ συνεχίζεις τις ίδιες ή χειρότερες πρακτικές, είναι πολιτική θρασυδειλία.

Πώς το μεταφράζουμε απλά:

«Δεν φταίμε εμείς, φταίνε οι προηγούμενοι» είναι η αγαπημένη τους επωδός,  μια επωδός που όμως δείχνει ξεκάθαρα ότι δεν έχουν καμία διάθεση να αλλάξουν κάτι, αλλά μόνο να καλύψουν τα νώτα τους.

Και τώρα που το ξέρουμε;

• Να μην πέφτουμε στην παγίδα τους.

• Να απαιτούμε απαντήσεις σήμερα, όχι αναμασήματα του χθες.

• Να μην αφήνουμε την ευθύνη να «μετακινείται» σαν καυτή πατάτα από κυβέρνηση σε κυβέρνηση.

Η κοινή λογική είναι απλή:

Όποιος κυβερνάει σήμερα, ας αναλάβει και τις ευθύνες του σήμερα, δεν έχει το δικαίωμα να κρύβεται πίσω από τα λάθη των άλλων.

Πώς μπορούμε να αντιδράσουμε;

• Να απαιτούμε ευθύνες για το σήμερα. Το παρελθόν δεν ακυρώνει την τωρινή ευθύνη.

• Να μην πέφτουμε στην παγίδα του whataboutism. Αναγνωρίζουμε παλιά προβλήματα αλλά ζητάμε λύσεις τώρα.

• Να προβάλλουμε τη λογική και την κριτική σκέψη. Δεν γίνεται να «αγνοούμε» ή να «ξεχνάμε» τι συμβαίνει στην παρούσα κυβέρνηση.

• Να αναδεικνύουμε τα νέα στοιχεία. Κάθε σκάνδαλο έχει τις δικές του ιδιαιτερότητες και σοβαρότητες.

Τελικά

Το «Αλλά και οι άλλοι το ίδιο έκαναν» δεν είναι επιχείρημα, αλλά πολιτική τακτική για να σωθούν από την ευθύνη. Όταν την ακούμε, ας την αναγνωρίζουμε για αυτό που είναι,  ένας καπνός που προσπαθεί να κρύψει την πραγματικότητα.

Δεν χρειαζόμαστε «παλιές δικαιολογίες», χρειαζόμαστε λύσεις και λογοδοσία για το σήμερα.