Διπλές Σταθερές Κυριαρχίας: Από την Ουκρανία στο Αιγαίο – Ο Φόβος ως Πολιτικό Εργαλείο

Οι “ηθοποιοί” του γεωπολιτικού θεάτρου σε παράταξη

✍️ Εισαγωγή

Η στάση του πολιτικού συστήματος απέναντι στον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας και στις ελληνοτουρκικές διαφορές αποκαλύπτει μια κραυγαλέα αντίφαση. Από τη μία, η υπεράσπιση της ουκρανικής κυριαρχίας παρουσιάζεται ως ηθική και στρατηγική υποχρέωση. Από την άλλη, η ελληνική κυριαρχία στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο συζητείται σαν διαπραγματεύσιμο εμπόρευμα. Και στις δύο περιπτώσεις, ο λαός βομβαρδίζεται με μηνύματα φόβου, αλλά με εντελώς διαφορετική κατεύθυνση.

🎭 Το Θέατρο της Υποκρισίας

• Στην Ουκρανία:
  Ολόκληρο το φάσμα του δυτικού πολιτικού λόγου καταγγέλλει την εισβολή της Ρωσίας ως κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Το αφήγημα είναι απόλυτο: «Καμία παραχώρηση στους κατακτητές.»
  Κυρώσεις, στρατιωτική βοήθεια, διεθνής κινητοποίηση,  όλα στο όνομα της εδαφικής ακεραιότητας.
• Στην Ελλάδα:
  Όταν η Τουρκία αμφισβητεί ελληνική κυριαρχία, το ίδιο πολιτικό λεξιλόγιο ξαφνικά μαλακώνει. Εμφανίζονται όροι όπως «συνεκμετάλλευση», «διάλογος», «ρεαλιστικές λύσεις». Οι “κόκκινες γραμμές” γίνονται αποχρώσεις του γκρι.

💡 Το μήνυμα είναι σαφές: Η κυριαρχία είναι ιερή… εκτός αν αφορά εμάς.

⚖️ Δύο μέτρα, δύο σταθμά

Πεδίο	Θέση	Μέσα που προβάλλονται	Τελικό μήνυμα
Ρωσία–Ουκρανία	Απόλυτη καταδίκη της εισβολής, καμία παραχώρηση	Κυρώσεις, αποτροπή, συμμαχίες	Αντίσταση ως ηθική υποχρέωση
Τουρκία–Αιγαίο	Ρητορική “ρεαλισμού”, προώθηση συμβιβασμού	Διπλωματία χωρίς όρους, συνεκμετάλλευση	Υποχώρηση για αποφυγή έντασης

🧠 Η Μηχανική του Φόβου

1. Ψευδοδίλημμα «Συμβιβασμός ή Πόλεμος»
• Ουκρανία: Η σύγκρουση είναι “η μόνη τίμια επιλογή”.
• Αιγαίο: Η υπεράσπιση κυριαρχίας είναι “ανεύθυνη κλιμάκωση”.
2. Υπερμεγέθυνση ισχύος αντιπάλου
• Η Ρωσία παρουσιάζεται ως απειλή που πρέπει να αντιμετωπιστεί.
• Η Τουρκία εμφανίζεται σχεδόν ανίκητη, οδηγώντας στο αφήγημα ότι “δεν γίνεται αλλιώς”.
3. Ενοχοποίηση της Αντίστασης

• Στην Ουκρανία, η αντίσταση είναι ηρωισμός.
• Στην Ελλάδα, είναι “εθνικισμός”.

📺 Ο ρόλος των ΜΜΕ

• Στην Ουκρανία: εικόνες ηρωισμού, μαρτυρίες αντίστασης, διεθνής συμπαράσταση.
• Στο Αιγαίο: τίτλοι έντασης και “θερμών επεισοδίων” που καλλιεργούν ανασφάλεια και την ανάγκη για “εκτόνωση”.
• Απουσία πολυφωνίας: ελάχιστες φωνές παρουσιάζουν εναλλακτικές στη λογική της υποχώρησης.

🧩 Κανονικοποίηση της Υποχώρησης

• Η συνεχής συζήτηση για “μοιρασιά” της ΑΟΖ και “συνεκμετάλλευση” αφαιρεί το σοκ από την ιδέα παραχώρησης.
• Δημιουργείται ένα αφήγημα “εθνικού ρεαλισμού”: η Τουρκία είναι ισχυρή, άρα η υποχώρηση είναι ωριμότητα.
• Η κυριαρχία αποπολιτικοποιείται και παρουσιάζεται ως εμπόδιο στην “ευημερία”.

🛡️ Η Αντιστροφή της Εξίσωσης

• Εφαρμογή ίδιων αρχών: Αν η αρχή “καμία παραχώρηση” ισχύει για την Ουκρανία, ισχύει και για την Ελλάδα.
• Αποδόμηση ψευδοδιλήμματος: Υπάρχουν μη πολεμικές επιλογές – αποτροπή, διεθνείς θεσμοί, στρατηγικές συμμαχίες.
• Λογοδοσία: Να απαιτούνται σαφείς όροι, χάρτες, νομικά πλαίσια.
• Αντιστάθμιση φόβου με γνώση: Παρουσίαση δεδομένων που δείχνουν την πραγματική ισορροπία ισχύος.

 Πώς καλλιεργείται η κοινωνική συναίνεση στην υποχώρηση

1. Κανονικοποίηση της διαπραγμάτευσης κυριαρχίας

• Όταν η κουβέντα για “μοιρασιά” γίνεται καθημερινή στα δελτία, η ιδέα παύει να σοκάρει.

2. Δημιουργία “εθνικού ρεαλισμού”

• Το δόγμα “η Τουρκία είναι ισχυρή, δεν γίνεται αλλιώς” παγιώνεται ως συλλογική αλήθεια.

3. Αποπολιτικοποίηση της κυριαρχίας

• Η υπεράσπισή της παρουσιάζεται ως εμπόδιο στην ανάπτυξη, τον τουρισμό, τις επενδύσεις.

 Αντιμετώπιση της Υποκρισίας

• Σύγκριση σταθερή, όχι επιλεκτική: Αν η αρχή “καμία παραχώρηση στους κατακτητές” ισχύει για την Ουκρανία, ισχύει και για την Ελλάδα.

• Διάλυση του ψευδοδιλήμματος: Υπάρχει φάσμα εργαλείων μεταξύ συμβιβασμού και πολέμου, αποτροπή, διεθνείς θεσμοί, στρατηγικές συμμαχίες.

• Δημόσια λογοδοσία: Να ζητούνται ονόματα, όροι, χάρτες και όχι αόριστες υποσχέσεις “ειρήνης”.

• Αντιστάθμιση φόβου με γνώση: Παρουσίαση πραγματικών δεδομένων ισχύος, όχι μόνο της αντίπαλης πλευράς.

📌 Συμπέρασμα

Η συνέπεια είναι θεμέλιο της αξιοπιστίας.
Δεν μπορεί να υπάρξει διεθνές κύρος όταν οι αρχές εφαρμόζονται “à la carte”.
Η υπεράσπιση της κυριαρχίας δεν είναι μαξιμαλισμός , είναι δικαίωμα, και στον 21ο αιώνα είναι καθήκον απέναντι σε κάθε μορφή αναθεωρητισμού.

🖋️ Δήλωση Αρχών

Η πολιτική δεν είναι υπεράνω κριτικής· την τρέφει.

Ακόμη και η πιο σκληρή ή “ανεδαφική” φωνή οφείλει να ακούγεται, γιατί εκεί κρύβεται η ουσία της δημοκρατίας: η λογοδοσία.

Η εξουσία που δεν αντέχει τον αντίλογο, δεν αντέχει την αλήθεια.

Η υποχρέωσή της δεν είναι να αποφεύγει την κριτική, αλλά να την αντιμετωπίζει με επιχειρήματα, διαφάνεια και σεβασμό προς τον πολίτη.

Γιατί η σιωπή που επιβάλλεται στον λαό, επιστρέφει πάντα ως βουβή κρίση για τους κυβερνώντες.

Αν σας άρεσε το άρθρο, μοιραστείτε το.