Το τέλος των προστατών: Η ελληνική υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ στην εποχή των διεθνών ελέγχων

Το τέλος των προστάτων: Η ελληνική υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ στην εποχή των διεθνών ελέγχων

Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ ξετυλίγει μπροστά μας ένα κρίσιμο κεφάλαιο στην πορεία της ελληνικής πολιτικής ζωής και των θεσμικών της δομών. Σε μια συγκυρία όπου οι παραδοσιακοί μηχανισμοί συγκάλυψης και προστασίας έχουν αρχίσει να καταρρέουν, η υπόθεση αυτή λειτουργεί ως ορόσημο μιας ευρύτερης θεσμικής αναδιάταξης. Δεν πρόκειται απλώς για ένα σκάνδαλο διαφθοράς, αλλά για το σύμπτωμα μιας εποχής που τελειώνει – μιας εποχής όπου η ατιμωρησία θεωρούνταν δεδομένη και τα δίκτυα επιρροής είχαν εξασφαλισμένη ανοχή σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

Το σκηνικό αλλάζει ριζικά καθώς νέες διεθνείς ισορροπίες επιβάλλουν αυστηρότερους κανόνες ελέγχου, με φορείς εξωτερικούς στην Ελλάδα και την Ευρώπη να αναλαμβάνουν πλέον τον ρόλο του επιτηρητή. Η ασυλία των παλιών «προστατών» φθίνει, με αποτέλεσμα οι αποκαλύψεις να έχουν πλέον βαρύτητα που ξεπερνά τα στενά όρια της εσωτερικής πολιτικής διαχείρισης. Τα παραδοσιακά αντανακλαστικά δεν επαρκούν, καθώς η πίεση προέρχεται από μια νέα δυναμική εξουσίας που λειτουργεί χωρίς τους περιορισμούς και τις ευνοϊκές συγκυρίες του παρελθόντος.

Η ελληνική πραγματικότητα γίνεται πεδίο δοκιμής και προάγγελος των διεθνών εξελίξεων σε ένα παγκόσμιο πλαίσιο αναδιάρθρωσης εξουσιών και θεσμών. Η δικογραφία του ΟΠΕΚΕΠΕ, με τον όγκο και την πολυπλοκότητά της, αποκαλύπτει την έκταση και το βάθος των δικτύων εξουσίας που παλαιότερα λειτουργούσαν με σχεδόν απόλυτη ασυλία. Οι στιγμές που ζούμε σηματοδοτούν το τέλος αυτής της εποχής, ανοίγοντας το δρόμο σε μια νέα πραγματικότητα όπου η διεθνής δικαιοσύνη και ο διαφανής έλεγχος έχουν τον πρώτο λόγο.

Αυτή η μετάβαση δεν είναι εύκολη ούτε ομαλή. Αντιθέτως, φέρνει στην επιφάνεια τις έντονες αντιφάσεις και τις συγκρούσεις μιας πολιτικής τάξης εγκλωβισμένης σε παλιές λογικές, ενώ ταυτόχρονα θέτει υπό αμφισβήτηση το ίδιο το ευρωπαϊκό οικοδόμημα που μέχρι τώρα λειτούργησε ως καταφύγιο και δίκτυο ανοχής. Το τέλος των προστάτων δεν είναι απλώς μια θεσμική αλλαγή, αλλά μια βαθιά ρήξη που θα καθορίσει το μέλλον της ελληνικής πολιτικής και του ευρωπαϊκού γίγνεσθαι.

Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ ξεπερνά τα όρια ενός απλού ελληνικού σκανδάλου. Πρόκειται για το πρώτο σοβαρό τεστ σε μια μεταβατική περίοδο, όπου οι παλιές πρακτικές συμβιβασμού, οι υπεκφυγές και η θεσμική ασυλία έχουν πλέον χάσει τη δυναμική τους. Όχι επειδή βελτιώθηκαν τα πολιτικά αντανακλαστικά, αλλά διότι άλλαξαν οι προστάτες.

Οι μηχανισμοί που άλλοτε λειτουργούσαν ως ασπίδα – θολώνοντας και καθυστερώντας την απόδοση ευθυνών τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη – σήμερα υποκαθίστανται από εξωτερικούς ελεγκτικούς φορείς, αμερόληπτους, χωρίς να διστάζουν ή να οφείλουν λογαριασμό σε κανέναν. Με την αλλαγή του προστάτη αλλάζει και η έννοια της ασυλίας.

Τα παραδοσιακά κέντρα εξουσίας εμφανίζονται αργά, παθητικά και απροετοίμαστα απέναντι στην πίεση που ασκείται, κυρίως από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Έχουν εγκλωβιστεί σε έναν βαθύ εφησυχασμό, που έχει γίνει δεύτερη φύση, και σε μια θρασεία, αυτάρεσκη αυτοαναφορικότητα, που αγγίζει τα όρια της ασέβειας όχι μόνο προς το διεθνές περιβάλλον, αλλά και προς την ίδια την ιστορική κλίμακα εξουσίας στην οποία νομίζουν ότι ανήκουν.

Σε μια τέτοια κλίμακα, η εικόνα ενός Έλληνα πρωθυπουργού που, μέσα στο αμερικανικό Κογκρέσο, περιφρονεί έναν πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ, μοιάζει με παράσταση ενός ανθρώπου που απευθύνεται σε ένα ακροατήριο επιλεκτικό, θεατρινίστικο, με έτοιμα χειροκροτήματα και σκηνοθετημένο θαυμασμό.

Αυτή η έπαρση δεν ήταν απλά ένα στιγμιαίο λάθος. Αντιπροσωπεύει μια ολόκληρη εποχή, που πίστεψε πως η προστασία από τους Δημοκρατικούς ήταν διαρκής και ότι το δίκτυο ανοχής, που είχε στηθεί γύρω από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, ήταν ανεξάντλητο. Αυτός ο κόσμος όμως τελειώνει, και μάλιστα με τρόπους που ξεπερνούν την ικανότητα παρακολούθησης ή επιρροής τους.

Η περίπτωση του ΟΠΕΚΕΠΕ αποκαλύπτει έναν παρασιτικό μηχανισμό εξουσίας, που είχε βολευτεί στην πεποίθηση της απόλυτης ασυλίας του. Ωστόσο, αυτός ο κύκλος κλείνει βίαια και οριστικά. Οι μέρες των «πολιτικών εξηγήσεων» έχουν περάσει. Ο έλεγχος μεταφέρθηκε εκτός των ελληνικών συνόρων και πλέον δε γίνεται μέσω φιλικών κομμάτων ή ευρωπαϊκών επιτροπών, αλλά από σκληρά, καθοδηγούμενα θεσμικά όργανα με ξεκάθαρες εντολές και γεωπολιτικά κίνητρα.

Δεν γνωρίζουμε κατά πόσο υπάρχει διάθεση ή δυνατότητα πολιτικής κάλυψης της ελληνικής κυβέρνησης ή αν η ταχύτητα ενεργοποίησης των ελέγχων συνδέεται άμεσα με πολιτικές αλλαγές στην Ουάσινγκτον. Αυτό που είναι σίγουρο είναι πως η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δεν θα προστατεύσει κανέναν. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής βρίσκεται υπό πίεση, καθώς η παγκόσμια πολιτική σκηνή αλλάζει ραγδαία, και η διοίκηση Τραμπ στον Λευκό Οίκο την αναγκάζει να ανασυνταχθεί θεσμικά και να προστατεύσει το δικό της πολιτικό κεφάλαιο.

Προηγουμένως, πριν το 2025, θα μπορούσαμε να φανταστούμε την ίδια να κινεί τα νήματα υπέρ μιας πολιτικής συγκάλυψης. Άλλωστε, κι εκείνη υπήρξε μέλος του γνωστού δικτύου της ευρωπαϊκής «woke» διαχείρισης των Βρυξελλών, που σήμερα καταρρέει σαν γυάλινος θρόνος σε ένα φθηνό σκηνικό. Η πρόσφατη Σύνοδος του ΝΑΤΟ αποκάλυψε για μια ακόμα φορά το κενό εξουσίας και την πολιτική ανυπαρξία της ευρωπαϊκής ηγεσίας.

Όσο η Ευρωπαϊκή Ένωση βρισκόταν υπό την προστασία των Δημοκρατικών των ΗΠΑ, μπορούσε να διατηρεί την όψη πολιτικής συνοχής. Με την αλλαγή της εποχής όμως και την αναδιάταξη του πλέγματος επιρροής στην Ουάσινγκτον, οι εσωτερικές αντιφάσεις της Ευρώπης εκδηλώνονται έντονα.

Τα μηνύματα από τον Τραμπ και τον Τζέι-Ντι Βανς προς την Ευρώπη ήταν σαφή από την πρώτη ημέρα: Η εποχή της αμερικανικής επιείκειας τελείωσε. Η Ουάσινγκτον δεν πρόκειται πλέον να προστατεύει ευρωπαϊκά πολιτικά δίκτυα, που λειτούργησαν επί χρόνια κάτω από τη σιωπηλή ανοχή των Δημοκρατικών.

Θα γίνει ριζικός και δημόσιος ξεσκαρτάρισμα. Η αμερικανική πλευρά είναι αποφασισμένη να απογυμνώσει την ευρωπαϊκή πολιτική ελίτ από το προσωπείο αξιοπιστίας και αριστείας, που διατηρούσε μέσω ελεγχόμενης ρητορικής και αμοιβαίων καλύψεων. Οι εκθέσεις τους στα μάτια της κοινής γνώμης θα είναι ανοιχτές και θα τους φέρουν αντιμέτωπους με θεσμική, πολιτική και ηθική απαξίωση.

Το μέγεθος της υπόθεσης ΟΠΕΚΕΠΕ, με το πλήθος των εμπλεκομένων και τον όγκο των στοιχείων, αποτελεί σύμπτωμα ενός ευρύτερου, μη διαχειρίσιμου πλέον συστημικού προβλήματος. Στο νέο αυτό πλαίσιο, τα παλιά αντανακλαστικά της ελληνικής πολιτικής τάξης – όπως παραιτήσεις υπουργών ή βουλευτών – δεν αρκούν πια. Αποτελούν απλώς μια πρώιμη παραδοχή πως οι παραδοσιακοί μηχανισμοί προστασίας δεν υφίστανται πλέον.

Η συγκυρία δεν επιτρέπει παλιές τακτικές. Ό,τι μέχρι τώρα αντιμετωπιζόταν με θεσμική αδιαφορία, πολιτικό συμψηφισμό ή εσωτερικές διευθετήσεις, τώρα μετατρέπεται σε ανοιχτή απειλή για τη βιωσιμότητα ολόκληρου του ευρωπαϊκού οικοδομήματος.

Στην Αθήνα, η αμερικανική πρεσβεία παραμένει σε κατάσταση αναμονής, καθώς η πρέσβειρα Κίμπερλι δεν έχει ακόμη φτάσει με το επιτελείο της, που θα περιλαμβάνει και ειδικά κλιμάκια του FBI. Το έργο τους θα είναι να αποδομήσουν παρακλάδια δικτύων που συνδέονται με ΜΚΟ και χρηματοδοτικούς μηχανισμούς, οι οποίοι για χρόνια λειτούργησαν ως προκεχωρημένα φυλάκια της Δημοκρατικής πτέρυγας των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή περιφέρεια.

Το FBI θα ερευνήσει την πλήρη αλυσίδα ελληνικών φορέων, συμβούλων, ινστιτούτων, δεξαμενών σκέψης και κρατικών δομών που – είτε εν γνώσει τους είτε όχι – συνέπλεαν με το ευρύτερο στρατηγικό δίκτυο των Δημοκρατικών, μέσα από χρηματοδοτήσεις, δίκτυα επιρροής στα ΜΜΕ, πολιτιστικά hubs και πανεπιστημιακά ιδρύματα. Οι διασυνδέσεις με θεσμικά πρόσωπα που απολάμβαναν προνομιακή αξιοπιστία θα περάσουν επίσης από αυστηρό έλεγχο και δεν αποκλείεται να αποκαλυφθούν νέες υποθέσεις τύπου “Ιανού”.

Η επόμενη φάση δεν θα έχει διπλωματικά φίλτρα, αλλά στοχευμένη αποδόμηση με την αμερικανική σφραγίδα, όχι με “στρατηγούς με γόβες”. Ο στόχος είναι να τερματιστεί η ανοχή σε συστήματα διαμεσολάβησης και χειραγώγησης που κρύβονταν πίσω από τον μανδύα της “κοινωνίας των πολιτών” και να καταρρεύσει η ψευδαίσθηση αξιοπιστίας που στήριζε το ευρωπαϊκό οικοδόμημα.

Αν κοιτάξουμε τις κινήσεις της διοίκησης Τραμπ εντός ΗΠΑ – όπως η σκληρή αντιμετώπιση ΜΚΟ μέσω του DOGE, η αναδιάρθρωση του δικαστικού συστήματος, αμείλικτες αστυνομικές επιχειρήσεις και η επιβολή πολιτικού ελέγχου σε κρίσιμα κέντρα εξουσίας – γίνεται φανερό ότι παρόμοιες και ίσως πιο στοχευμένες δράσεις θα συμβούν και στο εξωτερικό, ειδικά σε χώρες που υπηρέτησαν ως προκεχωρημένα φυλάκια της παλιάς τάξης.

Σήμερα, οι Έλληνες βουλευτές καλούνται να εισέρχονται ένας-ένας στην αίθουσα 168 της Βουλής για να μελετούν τη δικογραφία του ΟΠΕΚΕΠΕ. Δεν επιτρέπεται ούτε φωτογράφιση ούτε αντιγραφή του υλικού· μόνο ανάγνωση και σημειώσεις από μνήμης. Αυτή η εικόνα βουλευτών να ξεφυλλίζουν χιλιάδες σελίδες υπό χρονικό περιορισμό αντανακλά το θεσμικό σοκ μιας υπόθεσης που δεν ελέγχεται πλέον από το εσωτερικό ούτε υπακούει στους παλιούς ρυθμούς διαχείρισης.

Ανεξάρτητα από την εξέλιξη, ένα είναι βέβαιο: η ανάγνωση της δικογραφίας θα είναι μια εμπειρία γεμάτη σουρεαλισμό. Θα ανακαλύψουν “επιστημονική φαντασία” με μπανάνες στον Όλυμπο, πρόβατα που έκαναν τριπλοβάρδιες αλλάζοντας χρώματα και περιοχές, σηροτροφία χωρίς μουριές στην Κρήτη, πορτοκαλιές που έκαναν σοδειά σε μια σεζόν, επιδοτήσεις σε φανταστικά ΑΦΜ, και πλαστικοποιημένα έγγραφα που προέρχονται από περίπτερα.

Θα διαβάσουν για αγρότες που, μετά την απομάκρυνση του Αυγενάκη, περιόδευαν απειλώντας πως θα ιδρύσουν νέο δεξιό αγροτικό κόμμα, ως μοχλό πίεσης προς το Μαξίμου. Η δικογραφία μοιάζει περισσότερο με πολιτικοκοινωνικό θρίλερ του ελληνικού βαθέος κράτους παρά με απλή έκθεση ελεγκτικού οργάνου.
Σε κάθε περίπτωση, το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ μπορεί να καταγραφεί ως η πιο σουρεαλιστική κοινοβουλευτική ανάγνωση στην ιστορία της Μεταπολίτευσης.