Η ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΧΕΣΗ ΙΣΛΑΜ-ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ: ΕΝΩΜΕΝΟΙ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΔΥΣΗΣ

Η παράδοξη σύγκλιση: Όταν η  αριστερά και ο ισλαμισμός βρίσκουν κοινό έδαφος

Τα πρόσφατα γεγονότα και οι επιθέσεις, ιδίως αυτές κατά Ισραηλινών, αναδεικνύουν ένα σοβαρό πρόβλημα που έχει βαθιές πολιτικές και ιστορικές ρίζες. Ο Κωνσταντίνος Λαμπρόπουλος, ειδικός επιστήμονας άμυνας και ασφάλειας, διεθνολόγος και ιστορικός, φωτίζει μια υπόγεια διαδρομή: τη σύγκλιση Ισλάμ και Αριστεράς.

Ενώ κανονικά αποτελούν ιστορικούς αντιπάλους, έχει σφυρηλατηθεί μια σχέση που βασίζεται σε μεθοδολογικές επιρροές και έναν κοινό εχθρό.

Η Μεθοδολογική Ζύμωση και οι Σοβιετικές Πρακτικές

Η σύγκλιση αυτή δεν είναι πρωτίστως ιδεολογική, αλλά μεθοδολογική. Κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, οι μαρξιστικές-λενινιστικές αντιλήψεις επηρέασαν σημαντικά ισλαμιστές. Η Μουσουλμανική Αδελφότητα, για παράδειγμα, αντέγραψε πολλές πρακτικές των Σοβιετικών, οι οποίοι είχαν ισχυρή επιρροή σε αραβικές χώρες, ιδίως στην Αίγυπτο, τη μήτρα της Αδελφότητας.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της επιρροής είναι:

• Ο Μουνίρ Καφικ, το δεξί χέρι του Αραφάτ στην PLO και τη Φατάχ, ο οποίος ξεκίνησε ως μαοϊκός και αντίπαλος του Ισλάμ, αλλά κατέληξε ισλαμιστής και συμμετείχε στο παλαιστινιακό απελευθερωτικό κίνημα, επηρεάζοντας πολλούς με τη διδασκαλία του.
• Ο Αϊμάν αλ-Ζαουάχρι, ένας από τους μέντορες του Οσάμα Μπιν Λάντεν, επηρεάστηκε σαφώς από μαρξιστικές-λενινιστικές μεθόδους. Μάλιστα, στο κρησφύγετο του Μπιν Λάντεν στο Αμποταμπάντ του Πακιστάν, βρέθηκαν βιβλία του Τσε Γκεβάρα, καθώς και άλλων αριστερών διανοουμένων όπως ο Φουκό.

Αυτή η ζύμωση μεταξύ αριστερών και ισλαμιστών πυροδοτήθηκε από τις σοβιετικές πρακτικές και στρατηγική στις σφαίρες επιρροής τους. Η PLO (Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης) ήταν ένα μεγάλο σοβιετικό δημιούργημα. Ο ίδιος ο Γιάσερ Αραφάτ είχε υποστεί εκπαίδευση σε σχολές κατασκόπων στη Μόσχα και κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου είχε τη στήριξη μαρξιστικών καθεστώτων. Ακόμη και στην Ελλάδα, ο Αραφάτ έτυχε στήριξης από μεγάλο μέρος της μαρξιστικής Αριστεράς, αλλά και από μέρος του ΠΑΣΟΚ, συμπεριλαμβανομένου του Ανδρέα Παπανδρέου, λόγω των τροτσκιστικών καταβολών του. Η κατασκευή της PLO και η εργαλειοποίηση του Αραφάτ από τους Σοβιετικούς αποσκοπούσαν στην υπονόμευση του Ισραήλ, του κατεξοχήν πυλώνα της Δύσης στην περιοχή.

Η μεθοδολογική σύγκλιση επεκτάθηκε και στη Χαμάς, η οποία ιδρύθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1980. Αν και σκληρό ισλαμιστικό κίνημα, υιοθέτησε μεθόδους που προέρχονταν από τις μαρξιστικές καταβολές της PLO. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η έννοια της «Μουκαουάμα» (Mukawama), που ορισμένοι μεταφράζουν ως αντίσταση, αλλά στην αραβική γλώσσα σημαίνει «συνεχής μάχη». Αυτή η «αέναη μάχη κατά του καπιταλιστικού συστήματος» είναι εννοιολογικά ταυτόσημη με τη μαρξιστική-λενινιστική αντίληψη, είτε αφορά την πάλη εναντίον του καπιταλισμού είτε τη συνολική πάλη εναντίον των «απίστων» του Ισλάμ.

Ο Κοινός Αντίπαλος: Η Δύση

Ο βασικός παράγοντας που ενώνει την Αριστερά και το Ισλάμ είναι ο κοινός τους αντίπαλος: η Δύση. Αυτή η Δύση περιλαμβάνει τον καπιταλισμό, τον χριστιανισμό, την ελληνορωμαϊκή παράδοση και το Ισραήλ, το οποίο θεωρείται «hostis humani generis» (εχθρός του ανθρωπίνου γένους). Όλα αυτά εντάσσονται στο γνωστό μαρξιστικό αντιϊμπεριαλιστικό, αντικαπιταλιστικό και αντιδυτικό πλαίσιο.

Από τη δεκαετία του 1990 και μετά, αυτό το πλαίσιο ενώνεται σαφώς με τις διάφορες ισλαμικές εκφάνσεις. Διανοούμενοι της Αριστεράς υποστηρίζουν ανοιχτά την ισλαμική βία, καθώς μισούν τον δυτικό πολιτισμό, που είναι ο κύριος εχθρός τους. Αυτός ο εχθρός περιλαμβάνει τον ελληνικό πολιτισμό, τη ρωμαϊκή του διάσταση, τον χριστιανισμό και την ελεύθερη οικονομία – ολόκληρο το δυτικό οικοδόμημα. Αριστεροί και ισλαμιστές μισούν εξίσου αυτό το οικοδόμημα, δημιουργώντας μια παγκόσμια «πανστρατιά».

Η Παγίδα της Εργαλειοποίησης: «Τον Μουσουλμάνο τον Νοικιάζεις, Δεν τον Αγοράζεις»

Υπάρχει μια παρανόηση ότι μπορεί κανείς να «αγοράσει» συνειδήσεις μουσουλμάνων για να εξυπηρετήσουν το παιχνίδι της Αριστεράς. Ωστόσο, η ιστορία έχει δείξει πως «έναν μουσουλμάνο τον νοικιάζεις, δεν τον αγοράζεις». Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Ισλαμική Επανάσταση στο Ιράν το 1979. Ο Αγιατολάχ Χομεϊνί, ο οποίος ήταν καλεσμένος της γαλλικής Αριστεράς στο Παρίσι, στράφηκε στη συνέχεια εναντίον των «πατρόνων» του, δηλαδή των αριστερών. Αυτό καταδεικνύει ότι οι συμμαχίες αυτές είναι τακτικές και ενδέχεται να ανατραπούν, μόλις επιτευχθούν οι αρχικοί στόχοι των ισλαμιστών.

Η σχέση μεταξύ Αριστεράς και Ισλάμ, αν και όχι ιδεολογικά συγγενής, χαρακτηρίζεται από μια ισχυρή μεθοδολογική σύγκλιση και κοινούς στόχους, με επίκεντρο την εχθρότητα προς τη Δύση. Η μέθοδος της λεγόμενης «διασταυρούμενης ιστορίας» που χρησιμοποίησε ο Καφικ, αφορά ακριβώς την ένωση μεθοδολογικών εργαλείων και τη σύμπηξη ενός μετώπου εναντίον ενός κοινού εχθρού, της Δύσης, παρά τις διαφορές σε θρησκεία και γεωγραφικούς χώρους. Αυτή η «ζύμωση» είναι ένας καρπός της σοβιετικής στρατηγικής του Ψυχρού Πολέμου που εξακολουθεί να φέρνει αποτελέσματα σήμερα.

Η παράδοξη σύγκλιση: Όταν η  αριστερά και ο ισλαμισμός βρίσκουν κοινό έδαφος

Σε έναν κόσμο που μοιάζει να διαχωρίζεται από αμέτρητες ιδεολογικές και πολιτισμικές γραμμές, μια από τις πιο παράδοξες και ανησυχητικές συγκλίσεις είναι αυτή μεταξύ της άκρας αριστεράς και του ισλαμιστικού εξτρεμισμού. Μια σχέση που, αν και εκ πρώτης όψεως μοιάζει ετερόκλητη, εδράζεται σε βαθιές κοινές ιδεολογικές ρίζες και έναν κοινό εχθρό.

Κοσμοθεωρία και Ολοκληρωτισμός: Η Μαρξιστική Κληρονομιά

Ο φιλοαραβισμός, που έχει τις ρίζες του στον οριενταλισμό και έναν συνδυασμό αντισημιτισμού και υποχθόνιου μισογυνισμού, παραμένει δημοφιλής στις δυτικές ελίτ και τη διεθνή αριστερά. Ακόμα και φεμινίστριες σήμερα στηρίζουν μισογυνικές κουλτούρες. Γιατί αυτή η μεροληψία;

Ο πυρήνας της σύγκλισης έγκειται σε μια κοινή κοσμοθεωρία που αναβλύζει από τον μαρξισμό. Αφαιρώντας την ισλαμική εικόνα από τον ισλαμιστικό εξτρεμισμό, αποκαλύπτεται μια μάχη εξουσίας μεταξύ «εκμεταλλευτών και εκμεταλλευόμενων» που απαιτεί επανάσταση. Αυτή η δυαδικότητα –σωστό-λάθος, θύτες-θύματα, καταπιεστές-καταπιεσμένοι, αποικιστές-αποικισμένοι, καλοί-κακοί– τροφοδοτεί ένα αίσθημα εκδίκησης, συνοψίζοντας τα πάντα στη «δυναμική της ισχύος».

Και οι δύο πολιτικές δυνάμεις, ο ισλαμισμός και η αριστερά, εμφορούνται από έναν ολοκληρωτικό τρόπο σκέψης. Θεωρούν την τέχνη, τη γλώσσα και τις ανθρώπινες σχέσεις ως «πολιτικές», απαιτώντας δράση για την «απαλλαγή του κόσμου από την αδικία» και την επίτευξη μιας «νέας παγκόσμιας τάξης» ή μιας «ουτοπικής κοινωνίας». Αυτή η ιδεολογία διαποτίζει σήμερα τα αμερικανο-ευρωπαϊκά πανεπιστήμια μέσω της κριτικής θεωρίας των φυλετικών σχέσεων, του φύλου και του κλίματος.

Από τον Κοσμικό Μαρξισμό στον Τζιχάντ: Η Μεταμόρφωση

Η ιστορία δείχνει ότι ο μαρξισμός είχε κάποτε ευρεία επιρροή στη Μέση Ανατολή, επηρεάζοντας ηγέτες όπως τον Νάσερ και κόμματα όπως το Μπάαθ. Ωστόσο, μετά την αποτυχία στον Πόλεμο των Έξι Ημερών το 1967, τα κοσμικά αραβικά επαναστατικά κινήματα στράφηκαν στο Ισλάμ, χρησιμοποιώντας τη θρησκεία για να «ξεσηκώσουν τον πληθυσμό, απαλλάσσοντάς τον από κάθε ηθικό ενδοιασμό».

Ο Αιγύπτιος μελετητής Sayyid Qutb αναδείχθηκε σε πρωτοπόρο αυτής της διαδικασίας. Ως στέλεχος της Μουσουλμανικής Αδελφότητας και εμπνευστής του σύγχρονου τζιχάντισμου, ο Qutb έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη μετατόπιση του Ισλάμ από τις παραδοσιακές του ρίζες σε μια μαρξιστική/εγελιανή θεωρία. Παρότι δεν ήταν ο ίδιος μαρξιστής, αντιλαμβανόταν τον κόσμο ως έναν «αγώνα ζωής και θανάτου μεταξύ του Ισλάμ και των κοινωνιών Jahiliyah», που έπρεπε να εξαλειφθούν για την οικοδόμηση μιας αυθεντικής μουσουλμανικής κοινωνίας. Το βιβλίο του Qutb του 1964, που περιέγραφε την ιδεολογία, τη στρατηγική και τις τακτικές του τζιχάντισμου, παρομοιάζεται με την «ισλαμική εκδοχή του πολιτικού φυλλαδίου του Λένιν „Τι να κάνουμε;”». Δεν είναι τυχαίο ότι βιβλία του Qutb βρέθηκαν πλάι σε αυτά του Τσόμσκυ στη βιβλιοθήκη του Οσάμα μπιν Λάντεν.

Η πλειονότητα των αριστερών φοιτητών στις ΗΠΑ διαβάζει συγγραφείς όπως ο Νόαμ Τσόμσκι, η Τζούντιθ Μπάτλερ, ο Μισέλ Φουκώ, ο Φραντς Φανόν, ο Έντουαρντ Σαΐντ και ο Ρασίντ Χαλίντι. Όλοι αυτοί οι διανοούμενοι ενοχοποιούν τον δυτικό πολιτισμό για «όλα τα δεινά της ανθρωπότητας», εστιάζοντας σε ζητήματα ταυτότητας, φυλής και φύλου.

Ο Κοινός Εχθρός: Ισραήλ και Δύση

Τόσο οι ριζοσπάστες αριστεροί όσο και οι τζιχαντιστές βλέπουν το Ισραήλ ως την «αιτία όλων των προβλημάτων της Μέσης Ανατολής». Δεν το αναγνωρίζουν ως ανεξάρτητο έθνος, αλλά ως «προέκταση του ευρωπαϊκού ιμπεριαλισμού» που στοχεύει στην εξόντωση του αραβικού πληθυσμού. Αντιθέτως, οι Παλαιστίνιοι παρουσιάζονται ως «αθώα θύματα». Ακόμα και παράλογοι ισχυρισμοί, όπως ότι οι Παλαιστίνιοι μεταχειρίζονται με σεβασμό τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα ενώ το Ισραήλ είναι υποκριτικό σε αυτά τα ζητήματα, βρίσκουν υποστήριξη. Οποιαδήποτε θετική ενέργεια του Ισραήλ απορρίπτεται ως «κυνικό κόλπο».

Το Ισραήλ και οι Εβραίοι γίνονται έτσι «hostis humani generis», οι «εχθροί της ανθρωπότητας». Αυτή η αντίληψη ενισχύεται από σύγχρονους αντισημιτικούς ισχυρισμούς ότι η εβραϊκή ισχύς και ο πλούτος αποτελούν τις αιτίες της παγκόσμιας αδικίας, μια δομή «παρόμοια με τον μαρξισμό». Ο αντισημιτισμός υπερβαίνει ακόμα και τον αντιαμερικανισμό.

Διαφορές και Ενότητα: Ένας Αέναος Αγώνας

Παρά τις εμφανείς διαφορές –όπως το ότι οι αριστεροί είναι συνήθως άθεοι, ενώ οι ισλαμιστές θρησκόληπτοι– οι κοινές ιδεολογικές ρίζες παραμένουν. Όπως λένε οι Ρώσοι, «όλα αλλάζουν· τίποτα δεν εξαφανίζεται». Η μαρξιστική αντίληψη του κόσμου δεν εξαφανίστηκε στη Μέση Ανατολή· απλώς «απέκτησε προσωπείο θεοσέβειας, εγκυβωτίζοντας τη πλέον αναπτυσσόμενη θρησκεία στον κόσμο».

Έτσι, ο ένας εξτρεμισμός συνάντησε τον άλλον, αναγνωρίζοντας στους Παλαιστίνιους –ακόμα και όταν η τρομοκρατία τους είχε κοσμική βάση– μια «θεοκρατική αντίληψη του σκοπού, της αποστολής». Σε αυτό προστίθενται τα «αισθήματα της αυτοαπέχθειας» στο εσωτερικό της Δύσης: Εβραίοι που μισούν τον εβραϊσμό, Αμερικανο-ευρωπαίοι που απορρίπτουν τη δυτική ιστορία και ταυτότητα, και νέοι που αναζητούν παρηγοριά σε κουλτούρες με «απηνείς κανόνες και αρχές». Αυτό το μοτίβο θυμίζει το «απατηλό όνειρο του κομμουνισμού» για μια κοινωνία υψηλών ηθικών απαιτήσεων και στόχων.

Η σύγκλιση αυτή υπογραμμίζει μια συστηματική επίθεση κατά του δυτικού οικοδομήματος, όπου η ιδεολογική έχθρα της αριστεράς συναντά τον θρησκευτικό φανατισμό, όλα υπό το πρόσχημα της «απελευθέρωσης» και της «δικαιοσύνης».